Kanaän
Typologische behandeling in het corpus
Het land Kanaän — het beloofde land dat Israël na de uittocht uit Egypte ontving — wordt in het corpus door Nee/Lee en Noordzij aangewezen als type van Christus. Bij Nee/Lee is Kanaän het type van de alomvattende Christus als de uiteindelijke bestemming van de gelovige; bij Noordzij is het beloofde land het type van het koninkrijk der hemelen dat actief veroverd moet worden door de Jabez-typen.
Bijbelse verankering
| Referentie | Context |
|---|---|
| Gen. 12:1-7 | Belofte aan Abram: “Dit land geef ik aan uw nageslacht” |
| Deut. 8:7-10 | Beschrijving van het beloofde land als land van rijkdom en overvloed |
| Joz. 1:2-6 | Opdracht aan Jozua: “Trek over de Jordaan naar het land dat Ik de Israëlieten zal geven” |
| Ps. 95:11 | ”Hen heb ik in mijn toorn gezworen: zij zullen mijn rust niet binnengaan” — geciteerd in Hebr. 3-4 |
| Hebr. 4:1-11 | Het sabbatsrust als het ware Kanaän: de gelovige is geroepen in te gaan |
Typologische duiding per auteur
Nee / Lee
Het gehele werk The All-inclusive Christ (AIC) is gebouwd op de these dat Kanaän het type is van de alomvattende Christus. Lee introduceert dit al in de opening:
“Alle fysieke dingen, alle materiële dingen die wij zien, aanraken en genieten, zijn niet de werkelijke dingen. Het zijn slechts een schaduw, een beeld van het ware. […] De werkelijke dingen zijn niets anders dan Christus Zelf.”1
Het drieledige heilsgeschiedenistraject — Egypte → woestijn → Kanaän — correspondeert met drie niveaus van de christelijke ervaring:
“Ik voel sterk dat de meeste kinderen des Heren nog steeds in Egypte verblijven. Zij hebben alleen het Pascha ervaren; zij hebben de Heer slechts als het lam genomen. Zij zijn verlost door het lam, maar zij zijn nog niet bevrijd uit deze wereld.”2
Het lam (Pascha/Egypte) is het beginpunt, niet het doel. Manna (woestijn) is een voorlopige voorziening. Het land is de rust: “Het lam was niet de rust. Het manna was niet de rust. Maar het land is de rust.”3
Kanaän omschrijft Lee als de “alomvattende Christus” — Christus niet uitsluitend als Verlosser maar als de realiteit van God voor de mens in haar volheid:
“Wij moeten begrijpen dat Christus als Verlosser niet de alomvattende is. De Schrift zegt dat Christus alles en in allen is, dat Christus de alomvattende is. Alles is in Hem en Hij is in alles.”4
De rijkdom van Kanaän — graan, wijn, olie, melk, honing — zijn voor Lee types van de afzonderlijke rijkdommen van Christus die de gelovige experiëntieel kan betreden. Het tarwe-type (Christus die in de dood valt en vrucht draagt, Joh. 12:24) en het gerst-type (Christus die het eerst opgewekt is als eerstelingen, 1Kor. 15:20) zijn sub-elementen van de Kanaän-typiek.
Noordzij
In Het erfdeel van Jabez (EJ) werkt Noordzij het beloofde land uit als type van het koninkrijk der hemelen dat actief veroverd wordt. Niet alle stammen namen het land volledig in; Juda en Simeon als enigen vochten door terwijl andere stammen de Kanaänieten ongemoeid lieten. Dit is voor Noordzij het type van een geestelijke selectie binnen de gemeente:
“Het beloofde land dat Juda en Simeon als enigen innamen terwijl de andere stammen de Kanaänieten ongemoeid lieten, is het type van deze geestelijke selectie: Maken wij ernst met het verwerven van het erfdeel in ons ‘nieuwe land’, het Koninkrijk der hemelen? En verlangen wij als Jabez méér?”5
De “Kanaänieten” (de overblijfselen van eigenzinnigheid en zieleleven in de gelovige) moeten actief verdreven worden — zonder dat strijd blijft het erfgenaamschap nominaal. De Jabez-types zijn zij die méér verlangen dan louter het binnengaan, en die actief het volle erfdeel opeisen.
Gerelateerde types
- Verbonden: saul (het niet-binnengaan van het land = type van het zondige koningschap dat het erfdeel verspeelt)
- Via woordenlijst: apokatastasis
Voetnoten
Footnotes
-
Nee/Lee, b1 (The All-inclusive Christ, 1962/1967), hst. 1 — schaduw en realiteit. ↩
-
Nee/Lee, b1 (The All-inclusive Christ), hst. 5 — Egypte, woestijn en het land. ↩
-
Nee/Lee, b1 (The All-inclusive Christ), hst. 5 — het land als de rust. ↩
-
Nee/Lee, b1 (The All-inclusive Christ), hst. 2 — Christus als land, niet slechts als lam. ↩
-
Noordzij, b4 (Het erfdeel van Jabez), eschatologisch hoofdstuk — het beloofde land en de Jabez-types. ↩