Definitie
Origenes (ca. 185-254 n.Chr.) was de meest invloedrijke vroegchristelijke theoloog van de Alexandrijnse school en grondlegger van de systematische christelijke theologie. Zijn hoofdwerk Peri Archōn (Over de grondbeginselen) bevat de meest uitgewerkte vroegchristelijke verdediging van de apokatastasis. In 553 werden zijn leringen — met name de preëxistentie van zielen en de universele herstelvisie — veroordeeld door het Tweede Concilie van Constantinopel.
Gebruik in het corpus
Stephen Jones
Jones plaatst Origenes in zijn genealogie van theologen die de apokatastasis verdedigden, samen met Clemens van Alexandrië en Gregorius van Nyssa. Voor Jones is de veroordeling van Origenes een historische vergissing die het Westen vijftien eeuwen van de apostolische leer heeft afgesneden. Origenes fungeert bij Jones als legitimerende patristieke autoriteit voor zijn eigen restaurationisme — niet als kritisch-gewogen bron, maar als bewijs dat de leer van het herstel van alle dingen reeds in de vroege kerk werd onderwezen.
Herkomst
Origenes was hoofd van de catechetische school in Alexandrië en later in Caesarea. Zijn werken bestaan deels in Latijnse vertalingen door Rufinus en Hiëronymus (waarbij de betrouwbaarheid van die vertalingen omstreden is). De exacte inhoud van zijn apokatastasis-leer is daardoor deels onzeker. Zijn postume veroordeling (na zijn dood, 254) staat los van zijn leven als gerespecteerd kerkleeraar.