trichotomie
Definitie
Trichotomie (van het Griekse τριχοτομία, driedeling) is de antropologische opvatting dat de mens bestaat uit drie onderscheiden en afzonderlijke delen: geest (pneuma), ziel (psuche) en lichaam (soma). De drie delen zijn niet herleidbaar tot twee; in het bijzonder zijn geest en ziel wezenlijk onderscheiden. De Bijbelse grondtekst is 1Tess. 5:23 (“uw geest en ziel en lichaam”) en Hebr. 4:12 (het zwaard van Gods Woord “scheidt ziel en geest”). Tegenover trichotomie staat de dichotomie, die geest en ziel als één samengesteld deel beschouwt.
In de corpus-auteurs is trichotomie de gangbare antropologische structuur. Zij verbinden de driedeling elk met een eigen theologisch raamwerk: Nee/Lee met het vat-principe en de wedergeboorte van de geest, Noordzij met de doorwerking van het Koninkrijk door alle drie de menselijke dimensies.
Gebruiksvarianten per auteur
Nee/Lee
Lee grondt de trichotomie op 1Tess. 5:23 en werkt de driedeling systematisch uit als drie onderscheiden contactorganen voor drie bestaansniveaus:
“De mens bestaat uit drie delen: de geest, de ziel en het lichaam. Dit zijn drie onderscheiden en afzonderlijke delen van één menselijk wezen.” [Basic Elements of Christian Life, Vol. 1, hfst. 5]
“In het universum zijn er drie verschillende werelden: de fysieke, de psychologische en de geestelijke; en omdat de mens uit drie verschillende delen bestaat, is hij in staat contact op te nemen met deze drie verschillende gebieden.” [Basic Elements of Christian Life, Vol. 1, hfst. 5]
Hebr. 4:12 bewijst voor Lee de onderscheidbaarheid van ziel en geest: “De ziel en de geest zijn niet hetzelfde, want deze tekst geeft aan dat zij van elkaar gescheiden kunnen worden.” De menselijke geest is het exclusieve contactorgaan voor God (Joh. 4:24); de ziel neemt contact op met het psychologische rijke; het lichaam met het fysieke.
Noordzij
Noordzij verbindt de trichotomie met de gelijkenis van het zuurdesem (Matt. 13:33), waarbij de drie maten meel expliciet voor geest, ziel en lichaam staan:
“Het Koninkrijk van God is gelijk aan een zuurdesem dat een vrouw (= de ekklesia) nam en in drie maten meel deed (= in geest, ziel en lichaam), totdat het helemaal doorzuurd is.” [Van Pascha tot Loofhutten]
Het nieuwe zuurdesem van het Koninkrijk moet alle drie dimensies van de mens doortrekken. Dit geeft de trichotomie een eschatologische en pneumatologische betekenis: geen enkel deel van de mens blijft buiten het bereik van Gods Koninkrijk.