Apokatastasis.wiki

Polysyndeton

Veel-en's

Polysyndeton is de figuur waarin het voegwoord “en” voor elk lid van een opsomming wordt herhaald, in plaats van — zoals de gewone wetten van de grammatica voorschrijven — alleen voor het laatste lid te staan. De Heilige Geest gebruikt deze figuur niet om naar een climax te haasten, maar juist om de lezer bij elk afzonderlijk lid te laten stilstaan: elk “en” nodigt uit om het volgende te wegen, te overwegen en in zijn eigen gewicht te erkennen. Polysyndeton vormt zo een paar met haar tegenfiguur Asyndeton, en beide moeten samen worden bestudeerd.

Etymologie

Grieks πολυσύνδετον (polysýndeton), van πολύς (polys, “veel”) en συνδετόν (syndetón, “samengebonden”) — van σύν (syn, “samen”) en δεῖν (dein, “binden”). In de grammatica betekent syndeton een voegwoord; polysyndeton dus letterlijk “veel-samengebonden”, “veel voegwoorden”. De figuur heet ook Polysyntheton (van τίθημι, tithemi, “zetten”, “plaatsen”) — “veel-plaatsingen” van hetzelfde woord, in dit geval “en”. Bullinger geeft de Engelse naam als MANY-ANDS.

Definitie

De wet van de grammatica plaatst het voegwoord “en” pas voor het laatste lid van een opsomming. Deze wet kan op twee manieren legitiem worden gebroken om nadruk te creëren: door géén voegwoord te gebruiken (Asyndeton, “no-ands”) of door bij élk lid een voegwoord te plaatsen (Polysyndeton, “many-ands”). Bij Asyndeton wordt de aandacht naar de climax aan het einde gehaast; bij Polysyndeton is er nooit een climax — elk afzonderlijk onderdeel vraagt om eigen aandacht en eigen gewicht. Bullinger noemt Polysyndeton één bijzondere vorm van Anaphora (herhaling aan zinsbegin), waarbij het herhaalde woord altijd “en” is.

Het kernverschil wordt duidelijk in Luc. 14: in vers 13 (Asyndeton, geen “en”-en tussen “armen, verminkten, kreupelen, blinden”) worden de klassen overgesprongen om de klemtoon op de zegen aan het eind te leggen. In vers 21 (Polysyndeton, vijf “en”-en) worden dezelfde klassen elk afzonderlijk gewogen — de dienstknecht moet bij elk type lijden stilstaan en doelbewust handelen.

Bijbelvoorbeelden

Oude Testament — Polysyndeton om totaliteit en zorgvuldigheid uit te drukken:

• Gen. 8:22 — “Voortaan al de dagen der aarde zullen zaaiing en oogst, en koude en hitte, en zomer en winter, en dag en nacht niet ophouden”. De volkomenheid van het verbond en de zekerheid van de Goddelijke belofte worden in een viervoudige beschrijving uitgespreid.
• Gen. 19:12 — “Hebt gij hier nog iemand? een schoonzoon, en uw zonen, en uw dochteren, en al wat gij hebt in deze stad — voer ze uit deze plaats”.
• Gen. 22:9-11 — Abrahams gehoorzaamheid bij het offer van Isaak, met elk handelingsmoment afzonderlijk gemarkeerd: “En zij kwamen ter plaatse… en Abraham bouwde daar een altaar, en schikte het hout, en bond Isaak zijn zoon, en legde hem op het altaar boven op het hout, en Abraham strekte zijn hand uit, en nam het mes…“.
• Gen. 25:34 — “Toen gaf Jakob aan Ezau brood en het linzenkooksel; en hij at en dronk, en stond op en ging heen; alzo verachtte Ezau het eerstgeboorterecht”. Geen overhaasting — elke daad wordt uitgelicht om te tonen dat Ezau weloverwogen handelde, niet onder plotselinge verleiding.
• Ex. 1:7 — “En de kinderen Israëls waren vruchtbaar en wiesen overvloedig, en zij vermenigvuldigden, en werden zeer machtig, zodat het land met hen vervuld werd”.
• Joz. 7:11 — over Achans zonde: vijf maal staat in het Hebreeuws וְגַם (vegam, “en ook”) om alle bestanddelen van de overtreding apart op te sommen.
• Joz. 7:24 — bij de uitvoering van het oordeel over Achan staat het voegwoord twaalf maal: “en Jozua, en gans Israël met hem, namen Achan… en het zilver, en het kleed, en de tong gouds, en zijn zonen, en zijn dochteren, en zijn ossen, en zijn ezels, en zijn klein vee, en zijn tent, en alles wat hij had…“.
• 1 Sam. 17:34-36 — David vertelt aan Saul met klem hoe hij de leeuw en de beer versloeg, elk detail afzonderlijk uitgelicht.
• 2 Kon. 2:12,14 — Elisa’s reactie bij Elia’s hemelvaart, elk gebaar afzonderlijk gewogen.
• 2 Kon. 5:26 — Elisa onthult Gehazi’s geheime bedoelingen: “Is het tijd, om geld te nemen, en om klederen te nemen, en olijfgaarden, en wijngaarden, en schapen, en runderen, en knechten, en dienstmaagden?“.
• 1 Kron. 29:11-13 — Davids danklied: “Uwe, o HEERE, is de grootheid, en de macht, en de heerlijkheid, en de overwinning, en de majesteit; want alles wat in den hemel en op de aarde is, is Uw”.
• Ps. 107:35-37 — de zegeningen van Jehova worden zo gegeven dat we bij elke afzonderlijke weldaad worden uitgenodigd stil te staan.
• Jes. 2:11-19 — bij de “dag des HEEREN” wordt door Polysyndeton de volkomenheid van het oordeel uitgedrukt.

Nieuwe Testament — Polysyndeton om elke handeling of gave op zichzelf te wegen:

• Matt. 7:25 — over de wijze man op de rots: een vijfvoudig “en” benadrukt de volkomen veiligheid (vijf is het getal van genade): “En de slagregen is nedergevallen, en de waterstromen zijn gekomen, en de winden hebben gewaaid, en zijn tegen dat huis aangevallen, en het is niet gevallen…“.
• Matt. 24:29-31 — bij de wonderlijke gebeurtenissen van de dag des Heren wordt de volgorde precies uitgespeld door telkens “en” te herhalen.
• Mark. 3:31-35 — elk deel van het tafereel wordt afzonderlijk benadrukt.
• Luc. 1:31-32 — de geboorte van de Heer Jezus wordt voorgesteld zoals in Jes. 9:6-7, met de “lijdens” overgeslagen — onze aandacht wordt gevraagd voor alle wonderlijke afzonderlijke delen van Zijn heerlijkheid.
• Luc. 7:11-18 — in deze acht verzen staan twintig “en”-en, elk een feit voor onze ernstige overweging.
• Luc. 7:38 — de toewijding van de zondares aan de Heer wordt in een vijfvoudige opsomming uitgespreid.
• Luc. 10:27 — een vijfvoudige beschrijving van de liefde die “de vervulling der wet” is.
• Luc. 14:21 — de boodschap aan de dienstknecht: “Ga haastelijk uit in de straten en wijken der stad, en breng de armen, en verminkten, en kreupelen, en blinden hier in” (kerncontrast met v. 13, zie Asyndeton).
• Luc. 15:20 — vijf bijzonderheden geven de volheid van de Goddelijke genade in de ontvangst van de verloren zoon: “En opstaande, ging hij naar zijn vader. En als hij nog ver van hem was, zag hem zijn vader, en werd met innerlijke ontferming bewogen; en toelopende, viel hem om zijn hals, en kuste hem”.
• Luc. 15:22-23 — een achtvoudige opsomming van de gaven aan de teruggekeerde zoon, als beeld van de volkomenheid van de zegen.
• Joh. 10:27-28 — de rijkdom van de genade aan de schapen, in een vijfvoudige Polysyndeton.
• Hand. 1:8 — “Maar gij zult ontvangen de kracht des Heiligen Geestes, Die over u komen zal; en gij zult Mijn getuigen zijn, zo te Jeruzalem, als in geheel Judea en Samaria, en tot het uiterste der aarde”.
• Rom. 8:29-30 — geen climax, elk groot feit moet afzonderlijk worden gewogen: “Die Hij tevoren gekend heeft, die heeft Hij ook tevoren verordineerd… en die Hij tevoren verordineerd heeft, die heeft Hij ook geroepen; en die Hij geroepen heeft, die heeft Hij ook gerechtvaardigd; en die Hij gerechtvaardigd heeft, die heeft Hij ook verheerlijkt”.
• Rom. 9:4 — de bezittingen en voorrechten van Israël worden zo opgesomd dat elke gave eigen aandacht vraagt.
• 1 Kor. 1:30 — “Christus Jezus is ons geworden wijsheid van God, en rechtvaardigheid, en heiligmaking, en verlossing” — vier even gewichtige bedelingen, elk apart te bestuderen.
• Op. 1:11 — de zeven gemeenten worden afzonderlijk benoemd, elk gelijk in belang, en elk in eigen positie: “Schrijf… en zend het aan de zeven gemeenten… te Efeze, en te Smyrna, en te Pergamus, en te Thyatira, en te Sardis, en te Filadelfia, en te Laodicea”.
• Op. 3:17 — de Laodiceaanse zelfvergissing wordt opgesomd in een Polysyndeton.
• Op. 6:15 — bij “de grote dag van Zijn toorn” worden alle klassen van de samenleving afzonderlijk genoemd om de universaliteit van de vrees te tonen: “En de koningen der aarde, en de groten, en de rijken, en de oversten over duizend, en de machtigen, en alle slaven, en alle vrijen, verborgen zichzelven…“.

Verwante stijlfiguren

• asyndeton — de tegenfiguur: weglating van “en” om naar de climax te haasten; samen te bestuderen
• anaphora — Polysyndeton is een bijzondere vorm: herhaling aan zinsbegin van het woord “en”
• synonymia — vaak samen met Polysyndeton om gewicht aan elk lid te geven (vgl. Jes. 2:11-19)
• correspondence — Polysyndeton markeert dikwijls leden binnen een chiastische structuur (vgl. 1 Kron. 29:11-13)

Bron

E.W. Bullinger, Figures of Speech Used in the Bible (1898), pp. 208-237.