collectieve mens
Definitie
De collectieve mens — in het Engels aangeduid als corporate man — is bij Witness Lee een technische ecclesiologische term voor de gemeente beschouwd als één samengesteld mens-in-Christus. Niet een verzameling individuele gelovigen, maar één organische eenheid die geordend is onder het hoofdschap van Christus (Ef. 1:10; Kol. 1:18). De gemeente is in deze visie niet primair een instituut of vergadering, maar een corporatieve mensheid die als lichaam functioneert: individuele leden groeien op in leven en worden samen opgebouwd tot één volmaakt man naar de maat van de volheid van Christus (Ef. 4:13).
Het concept heeft parallellen bij George Warnock, die in gelijksoortige terminologie spreekt over de “corporatieve relatie” en een “volmaakt MAN” als eschatologisch einddoel, maar vanuit een andere hermeneutische invalshoek (Ez. 34 en Ef. 4 als kerkhistorisch programma).
Gebruiksvarianten per auteur
Watchman Nee / Witness Lee
Lee formuleert het concept van de collectieve mens in Basic Elements of Christian Life, Vol. 3 (b5) als de kern van zijn ecclesiologie. De gemeente is voor Lee niet louter een functionele eenheid maar een ontologische:
“Binnen deze collectieve mens is God in Christus het Hoofd, en als zonen zijn wij het Lichaam dat in orde is gebracht onder Zijn hoofdschap. Dan zal Christus als het Hoofd door dit Lichaam alle dingen samenvatten.”
[Lee, Basic Elements of Christian Life, Vol. 3, hfst. 2; vgl. Ef. 1:10]
“Eerst is er de zaak van leven; daarna is er de opbouw. Het doel van de opbouw is ons allen in de juiste orde te brengen in leven onder het hoofdschap van Christus.”
[Lee, Basic Elements of Christian Life, Vol. 3, hfst. 2; vgl. Kol. 1:18]
Lee verbindt de collectieve mens direct aan het scheppingsparadigma: de gemeente is ontologisch met Christus verbonden zoals Eva ontologisch uit Adam voortkwam:
“De gemeente is een entiteit die geheel uit Christus voortkomt, evenals Eva uit Adam voorkwam. Zij was een deel van Adam en was uit Adam genomen. De nieuwe mens, die de gemeente is, is een deel van Christus en is uit Hem genomen.”
[Lee, Basic Elements of Christian Life, Vol. 3, hfst. 2; vgl. Ef. 2:15; Gen. 2:21-22]
Het doel van de collectieve mens is drievoudig: God uitdrukken, Satan verslaan en alle dingen samenvatten onder het hoofdschap van Christus (Ef. 1:10). De opbouw van deze collectieve mens geschiedt niet door kennisoverdracht of gaven, maar uitsluitend door de innerlijke ervaring van de inwonende Christus.
George Warnock
Warnock behandelt de corporatieve dimensie van de gemeente in Feed My Sheep (b3) als een zelfstandige ecclesiologische categorie. Hoewel hij de term collectieve mens niet expliciet hanteert, spreekt hij van de “corporatieve relatie” en citeert hij Ef. 4:12-13 als het eschatologische einddoel van het vijfvoudig dienstwerk:
“En Hij gaf sommigen apostelen; en sommigen profeten; en sommigen evangelisten; en sommigen herders en leraren; voor de volmaking van de heiligen, voor het werk des dienstbetoon… TOT wij allen komen in de eenheid des geloofs en der kennis van de Zoon van God, tot een VOLMAAKT MAN, TOT DE MAAT VAN DE WASDOM DER VOLHEID VAN CHRISTUS (Ef. 4:12, 13).”
[Warnock, Feed My Sheep, hfst. 5]
De “volmaakt MAN” (Ef. 4:13) functioneert bij Warnock als corporatief eschatologisch einddoel: de gemeente die als collectief door het dienstwerk van de vijfvoudige bediening uitgroeit tot de volheid van Christus. Dit is een parallel — maar niet identiek — concept aan Lees collectieve mens: bij Warnock ligt het accent op de corporatieve rijpwording via bediening; bij Lee op de ontologische eenheid van het Lichaam die groeit uit innerlijke Christuservaring.