Apocope
Eind-snede
Apocope is een etymologische stijlfiguur waarbij de laatste letter of lettergreep van een woord wordt afgesneden. De figuur raakt niet de zin maar de spelling: hij verschijnt vooral in de overgang tussen oudere en jongere taalvormen waar uitgangen wegvallen. In de Schrift is het effect minimaal omdat het Hebreeuws en Grieks deze figuur zelf niet kennen — Apocope verschijnt vrijwel uitsluitend in de vertaling.
Etymologie
Grieks ἀποκοπή (apokopê), “een afsnijding”, afgeleid van het werkwoord ἀποκόπτειν (apokoptein), “afsnijden” — een samenstelling van ἀπό (apo, “weg van”) en κόπτειν (koptein, “snijden”). Bullinger geeft als Engelse benaming END-CUT.
Definitie
De figuur is een afsnijding van een letter of lettergreep aan het einde van een woord. In het Engels: yon voor yonder, after voor afterward. In het Nederlands: moe voor moede, open voor opene. Apocope is een louter morfologische operatie zonder retorisch effect of theologische lading. Bullinger neemt hem op om de volledigheid van zijn classificatie te bewaren — niet omdat de figuur exegetisch gewicht draagt.
Bijbelvoorbeelden
In de Schrift komt Apocope alleen voor in de vertaling, niet in de grondtekst:
- Jud. 1:1 — Jude voor Judas in de Engelse weergave. Het Grieks heeft hier eenvoudig Ἰούδας; de afsnijding ontstaat pas in het Engels.
Bullinger merkt expliciet op dat er géén Apocope in het Grieks bestaat, en dat de figuur dus geen zelfstandige theologische instructie draagt — hij is een artefact van de doeltaal.
Verwante stijlfiguren
- aphaeresis — voor-snede; de spiegelfiguur waar het begin van een woord wordt afgesneden
Bron
E.W. Bullinger, Figures of Speech Used in the Bible (1898), p. 150.