Cees en Anneke Noordzij — Prolegomena
b2 — Het Woord Gods en de Schrift
Special Revelation — The Word of God Exceeds the Bible
Noordzij argues that the term “Word of God” may not be equated exclusively with the Bible:
“De term het Woord van God wordt vaak gebruikt als men het heeft over de bijbel. In zekere zin is dat waar, maar het Woord van God is méér dan een boek. Het is wat Hij tot ons spreekt, rechtstreeks, in profetieën, visioenen en openbaringen, of indirect via een bijbelgedeelte of een medegelovige.” [“The term the Word of God is often used when referring to the Bible. In a certain sense that is true, but the Word of God is more than a book. It is what He speaks to us, directly, in prophecies, visions and revelations, or indirectly through a Bible passage or a fellow believer.“] — (b3, Introduction)
Noordzij connects this to the Johannine Logos concept:
“Het Woord is de oorsprong van alles: het is God Zelf (Joh.1:1-3). Het Woord werd mens, met namen als Immanuël (=God bij ons) en Jezus (=JHWH redt). Nu komt het Woord tot ons als Geest (2Cor.3:17a), om in ons te wonen en om in ons te spreken.” [“The Word is the origin of everything: it is God Himself (John 1:1-3). The Word became man, with names like Immanuel (=God with us) and Jesus (=YHWH saves). Now the Word comes to us as Spirit (2 Cor. 3:17a), to dwell in us and to speak in us.“] — (b3, section The Word of God)
Interpretive note: Noordzij distinguishes three modalities of special revelation: direct divine communication (prophecies, visions), the incarnate Logos (Jesus), and the indwelling Spirit. The Bible is an accompanying means, not the primary source.
Faith as Starting Point — The Mimosa Story
As an argument for the possibility of faith without Scripture, Noordzij presents the story of Mimosa:
“Het is niet alleen onbijbels, maar ook onlogisch, dat God een boek nodig zou hebben om met de mens te communiceren.” [“It is not only unbiblical, but also illogical, that God would need a book to communicate with humanity.“] — (b3, section The Word of God)
“Het gaat over een Indiaas meisje, dat op tienjarige leeftijd bij toeval en maar één keer iets hoorde over een God die louter liefde is. […] Ze had géén bijbel, maar ze hoorde wèl het Woord van God.” [“It is about an Indian girl, who at ten years old accidentally and only once heard something about a God who is pure love. […] She had no Bible, but she did hear the Word of God.“] — (b3, section The Word of God)
Noordzij draws an explicit line to biblical figures:
“Ze deed me denken Henoch, Noach en Abraham, die ook geen bijbel hadden, maar wel God hoorden ‘spreken’.” [“She reminded me of Enoch, Noah and Abraham, who also had no Bible, but did hear God ‘speak’.“] — (b3, section The Word of God)
Interpretive note: The Mimosa story serves as empirical evidence for Noordzij’s thesis that special revelation is not Scripture-dependent. The Bible is historically contingent; divine communication is not.
God’s Language as Symbolic Sign-Language
Noordzij formulates an explicit theory about the communicative form of divine revelation:
“In wat voor taal spreekt God tot ons? In het Hebreeuws en in het Grieks? In het Nederlands, Engels, Russisch, Latijn? Welnee. Hij spreekt in beeldentaal, symbolentaal, in tekenentaal, in gelijkenissen.” [“In what kind of language does God speak to us? In Hebrew and in Greek? In Dutch, English, Russian, Latin? By no means. He speaks in image-language, symbolic language, in sign-language, in parables.“] — (b3, section The Language of God)
Noordzij grounds this with a Greek-exegetical argument from Revelation 1:1:
“Dit werkwoord ‘te kennen geven’ is in het Grieks semaino. Dat is: door een sein duidelijk maken (semeion=sein, teken). De lezers van de bijbel moeten dus Gods ‘seintaal’ verstaan.” [“This verb ‘to make known’ is in Greek semaino. That is: to make clear through a sign (semeion=sign, signal). The readers of the Bible must therefore understand God’s ‘sign-language’.“] — (b3, section The Language of God)
“De bijbel is dan niet alleen een leesboek of een studieboek, maar een ‘hoorboek’ — wat de Geest tot de gemeenten zegt.” [“The Bible is then not only a reading book or a study book, but a ‘listening book’ — what the Spirit says to the churches.“] — (b3, section The Language of God)
He also cites pedagogue-professor Van Niftrik:
“Zestig jaar geleden vertelde professor Van Niftrik ons dat al in een les bijbelse antropologie. Hij zei: ‘Als je iets leest in de schrift (met je verstand), zoek dan altijd naar de geestelijke realiteit die God erin heeft verstopt’.” [“Sixty years ago Professor Van Niftrik already told us this in a lesson on biblical anthropology. He said: ‘When you read something in Scripture (with your intellect), always look for the spiritual reality that God has hidden in it’.“] — (b3, section The Language of God)
Interpretive note: Noordzij’s hermeneutic requires a second reading level: behind the literal text lies a symbolic layer that can only be “heard” spiritually. This has direct implications for theological method.
Theological Method — Scripture as Confirmation and Recognition Book
Noordzij formulates a pronounced position on the function of the Bible in theological method:
“De bijbel is dus in eerste instantie geen studieboek of geschiedenisboek, maar een bevestigingsboek, een herkenningsboek.” [“The Bible is therefore in the first place not a study book or history book, but a confirmation book, a recognition book.“] — (b3, section Scripture: useful for teaching)
He grounds this with Paul as model:
“Paulus gebruikte vaak citaten uit het oude testament ter illustratie wat hij van God had ontvangen. Wat hem werd geopenbaard, vond hij bevestigd in de schrift.” [“Paul often used quotes from the Old Testament to illustrate what he had received from God. What was revealed to him, he found confirmed in Scripture.“] — (b3, section Scripture: useful for teaching)
Noordzij describes four functions of Scripture (2 Tim. 3:16):
“Elk door God ingegeven schriftwoord is nuttig om te onderrichten, te weerleggen, te verbeteren en op te voeden in de gerechtigheid, opdat de mens Gods volkomen zij, tot alle goed werk toegerust.” [“All Scripture, God-breathed, is useful for teaching, refuting, correcting and training in righteousness, so that the man of God may be fully equipped for every good work.“] — (b3, section Scripture; quotation 2 Tim. 3:16-17)
Interpretive note: The primary source of theological knowledge according to Noordzij is direct fellowship with God (“hearing”); Scripture confirms and recognises what has already been received — the reverse of a confessional Scripture principle in which Scripture is the primary and normative source.
Epistemology — Head vs. Heart
Noordzij inverts the conventional relationship between intellect and heart:
“Veel mensen bidden: ‘Heer, ik begrijp alles in mijn hoofd. Laat het nu zakken naar mijn hart’. Ze denken, dat geestelijke waarheden eerst met het verstand en daarna met geestelijke ogen moeten worden ‘gezien’. Dat is precies het tegengestelde van wat God wil.” [“Many people pray: ‘Lord, I understand everything in my head. Now let it sink to my heart’. They think that spiritual truths must first be ‘seen’ with the intellect and then with spiritual eyes. That is precisely the opposite of what God wants.“] — (b3, section Head or Heart)
“Hoe meer we ‘horen’ in ons hart, des te meer begrijpen we van de bijbel. Dus niet meer louter verstandelijk interpreteren, maar leren ‘weten’ door de Geest waar Gods Woord over spreekt. Eerst geestelijke communicatie, dan interpretatie van de bijbel.” [“The more we ‘hear’ in our heart, the more we understand the Bible. So no longer merely intellectual interpretation, but learning to ‘know’ through the Spirit what God’s Word speaks about. First spiritual communication, then interpretation of the Bible.“] — (b3, section Head or Heart)
He illustrates with the Lord Jesus as epistemological model:
“Van kindsbeen af had Hij gemeenschap met de hemelse Vader. […] Hij dronk die in en verwierf een andere ‘kennis’ dan ‘schriftgeleerdheid’. Het ‘levende Woord’ dat Hij ‘hoorde’ werd steeds bevestigd, als Hij schriftgedeelten in de synagoge hoorde voorlezen.” [“From childhood He had fellowship with the heavenly Father. […] He absorbed this and acquired a different ‘knowledge’ than ‘scriptural scholarship’. The ‘living Word’ that He ‘heard’ was continually confirmed when He heard Scripture passages read in the synagogue.“] — (b3, section Head or Heart)
Noordzij also illustrates with a personal example — his sister-in-law with an intellectual disability:
“Bij haar waren alle intellectuele functies afwezig en toch pakte ze de meeste dingen geestelijker aan, dan ‘normale’ mensen. Het gaat in de eerste plaats om het hart.” [“In her all intellectual functions were absent and yet she approached most things more spiritually than ‘normal’ people. It is primarily about the heart.“] — (b3, section Head or Heart)
Interpretive note: Noordzij’s epistemology is pneumatocentric: the Spirit is the primary source of knowledge (John 16:13); intellectual Bible knowledge is derivative and even dangerous if it replaces heart-knowledge. [TENSION with confessional theology that takes the Scripture principle as epistemological foundation]
Hermeneutics — Letter vs. Spirit
Noordzij formulates a hermeneutical principle concerning the letter-spirit relationship:
“Ook wij moeten de schrift goed kennen, niet alleen naar de letter, maar vooral naar de Geest. Satan gebruikt de ‘letter die doodt’ (2Cor.3:6). Hij laat iets weg of hij haalt iets uit de context.” [“We too must know Scripture well, not only according to the letter, but especially according to the Spirit. Satan uses ‘the letter that kills’ (2 Cor. 3:6). He leaves something out or takes something out of context.“] — (b3, section Scripture: useful for refuting)
Noordzij connects hermeneutics with renewal of mind:
“Daarom gaat het er in de eerste plaats om, te worden vernieuwd in ons denken door de heilige Geest (Rom 12:2, Fil.2:5). Want ‘de letter doodt, maar de Geest maakt levend’ (2Cor.3:6). We moeten dus de gezindheid van Jezus hebben, Zijn phroneo (=denkwijze). Hij dacht geestelijk.” [“Therefore the primary concern is to be renewed in our thinking by the Holy Spirit (Rom. 12:2, Phil. 2:5). For ‘the letter kills, but the Spirit gives life’ (2 Cor. 3:6). We must therefore have the mind of Jesus, His phroneo (=way of thinking). He thought spiritually.“] — (b3, section Scripture: useful for refuting)
Authority — Critique of “Letter-Bondage”
Noordzij quotes Oswald Chambers as an authoritative witness against a too one-sided Scripture authority:
“Er zijn ook christenen, die alles afdoen met ‘We moeten terug naar het gezag van de bijbel, de schrift’. Zo’n houding mist de moed en de kracht van Gods Geest. Het is een letterknechterij die geen ‘leesbare brieven’ voortbrengt, maar mensen die min of meer vleesgeworden woordenboeken zijn. Het brengt geen heiligen voort, maar fossielen, mensen zonder leven, zonder ook maar iets van de levende realiteit van de Heer Jezus te kennen.” [“There are also Christians who dismiss everything with ‘We must return to the authority of the Bible, Scripture’. Such an attitude lacks the courage and power of God’s Spirit. It is a letter-bondage that produces no ‘readable letters’ but people who are more or less incarnate dictionaries. It produces no saints, but fossils, people without life, without knowing anything of the living reality of the Lord Jesus.“] — (b3, section Conclusion; quotation Oswald Chambers, Biblical Ethics)
Noordzij contrasts this with a three-part authority structure:
“Want naast het levende Woord en de schrift moet er ook het vertolkende Woord zijn, in mensen, wier leven bevestigt wat ze geloven. Zij zijn op God afgestemd. In hen wordt Gods Woord levend en krachtig (Hebr.4:12). De band tussen de Heer Zelf, die het Woord is, en het Woord dat Hij spreekt is zo nauw, dat elke scheiding fataal is.” [“For alongside the living Word and Scripture there must also be the interpreting Word, in people whose lives confirm what they believe. They are tuned to God. In them God’s Word becomes living and powerful (Heb. 4:12). The bond between the Lord Himself, who is the Word, and the Word He speaks is so close that any separation is fatal.“] — (b3, section Conclusion; quotation Oswald Chambers, Biblical Ethics)
Interpretive note: Authority does not rest exclusively with Scripture, but with the living Christ-Logos, confirmed by Scripture, interpreted by spiritually formed people. [TENSION with the sola scriptura principle]