Grieks-Alexandrijnse Traditie
Definitie: Theologische en hermeneutische traditie van de vroege Kerk, vooral dominant in Alexandria (Egypte) in de eerste vijf eeuwen, gekenmerkt door:
- Universalistische eschatologie (Universele Verzoening)
- Allegorische/geestelijke bijbelinterpretatie
- Platonische filosofische invloeden
- Zuivering als doel van goddelijk oordeel
Kenmerken
Hermeneutiek
- Voorkeur voor geestelijke/allegorische uitlegging over letterlijke
- Erfenis van Filoon van Alexandria (Joods-Hellenistisch denker)
- Commentaar-methodologie als theologische grondslag
Theologie
- Universalisme: Gods doel is universele restauratie (apokatastasis)
- Zuivering: Goddelijke toorn is transformatief, niet punitief
- Platonisch: Evil als privatio boni (afwezigheid van goed), niet substantie
Leidende figuren
- Origenes van Alexandrië (184–253) — theologisch denker, commentarist
- Gregorius van Nyssa (ca. 330–395) — eschatologische architect van universalisme
- Gregorius van Nazianzus (329–390) — universalistische kerkvader
- Klementus van Alexandrië — vroege Alexandrijner
Tegengestelde traditie
Rooms-juridische traditie:
- Voorkeur letterlijke bijbellezing
- Juridisch-punitief oordeel
- Eeuwige verdeling (zaligen/verdoemden)
- Dominant na 553 AD (Concilie van Constantinopel)
Historische betekenis in Stephen Jones b9
Jones betoogt dat Grieks-Alexandrijnse universalisme de meerderheidsleer was in eerste vier eeuwen, niet ketterse minderheid. Veroordeling in 553 AD was politiek (bisschoppelijke jaloezie, machtsstrijd), niet theologisch gefundeerd.
Gerelateerde termen
- Universele Verzoening
- Apokatastasis
- Allegorische traditie
- Rooms-juridische traditie
- Origenes
- Gregorius van Nyssa
Bronnen
- Stephen E. Jones, A Short History of Universal Reconciliation (b9)
- Prolegomena dossier
- Alle disciplinaire dossiers (angelologie t/m soteriologie)